80% μείωση της χρήσης πλαστικής σακούλας μεταφοράς στα σουπερμάρκετ το 2018
Το ΙΕΛΚΑ συνεχίζει να πραγματοποιεί κυλιόμενη μελέτη προκειμένου να καταγράψει τα βασικά μεγέθη της χρήσης πλαστικής σακούλας με μετρήσεις για την εκτίμηση της επίδρασης της εφαρμογής της νέας νομοθεσίας για τη μείωση της χρήσης πλαστικής σακούλας στο κανάλι του λιανεμπορίου τροφίμων. Τα αριθμητικά στοιχεία που συλλέχθηκαν αφορούν τις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ για το σύνολο του 2018, ενώ υπάρχουν και εκτιμήσεις σχετικά με την κατάσταση στα υπόλοιπα σημεία πώλησης. Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.
Πίνακας 1: Εκτίμηση πωλήσεων-διάθεσης πλαστικών σακουλών και επαναχρησιμοποιούμενων τσαντών συνολικά από τα σουπερμάρκετ 2017-2018
|
2017 |
2018 |
Μεταβολή |
||
|
Πλαστικές σακούλες 15-50 μm |
Συνολικά στα Σουπερμάρκετ |
~1.800 εκατ. τμχ |
~350 εκατ. τμχ |
-80,3% |
|
Ανά κάτοικο |
167 τμχ |
33 τμχ |
||
|
Επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες |
Συνολικά στα Σουπερμάρκετ |
0,95 εκατ. τμχ |
11,55 εκατ. τμχ |
+1.128,8% |
|
Ανά νοικοκυριό |
0,2 |
2,8 |
||
|
Ανά κάτοικο |
0,1 |
1,1 |
Σε σχέση με το κανάλι των σουπερμάρκετ:
- Η εφαρμογή του μέτρου ήταν αυστηρή και καθολική.
- Τα στοιχεία καταγράφουν για 2018 μία μείωση της τάξης του 80,3% στη χρήση της πλαστικής σακούλας ελαφρού βάρους σε σχέση με το 2017. Από 1,8 δισ. σακούλες σε λίγο πάνω από 350 εκατ. σακούλες.
- Εκτιμάται ότι το 2018 διατέθηκαν περίπου 1,45 δισεκατομμύριο λιγότερες σακούλες σε σχέση με το 2017
- Η κατά κεφαλήν ετήσια κατανάλωση πλαστικής σακούλας στο κανάλι του σουπερμάρκετ μειώθηκε από 167 σακούλες ανά κάτοικο σε 33.
- Παράλληλα η διάθεση επαναχρησιμοποιούμενων τσαντών 11πλασιάστηκε με αύξηση κατά 1.129% φτάνοντας τα 11,5 εκατ. τεμάχια
- Σε κάθε νοικοκυριό αναλογούν 2,8 επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες το 2018 έναντι 0,2 το 2017 και ανά κάτοικο 1,1 επαναχρησιμοποιούμενη τσάντα.
Σε σχέση με τα λοιπά κανάλια εμπορίου-εστίασης καταγράφεται:
- Εκτεταμένη εφαρμογή του μέτρου, αλλά με διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον κλάδο και την περιοχή.
- Εκτεταμένη εφαρμογή στο λιανεμπόριο τροφίμων (π.χ. αρτοποιία, κρεοπωλεία) και ειδικά στις οργανωμένες αλυσίδες καταστημάτων.
- Σε άλλους κλάδους (π.χ. είδη ένδυσης) κατάργηση και αντικατάσταση της πλαστικής σακούλας από άλλου τύπου σακούλες όπως χάρτινες.
- Πλημμελής εφαρμογή του μέτρου στον κλάδο της εστίασης με εξαίρεση τις οργανωμένες αλυσίδες εστίασης.
- Μεγαλύτερη εφαρμογή του μέτρου στα αστικά κέντρα συγκριτικά με την επαρχία.
Με βάση τα παραπάνω εκτιμάται ότι η ποσοστιαία μείωση στη χρήση πλαστικής σακούλας στο κανάλια του λιανεμπορίου είναι μικρότερη αυτής στα σουπερμάρκετ με δεδομένο μάλιστα ότι η νομοθεσία εξαιρεί από την επιβολή περιβαλλοντικού τέλους τις λαϊκές αγορές και τα περίπτερα. Έτσι και με δεδομένο ότι το κανάλι του σουπερμάρκετ αντιπροσωπεύει μόνο το 50% των πωλήσεων μόνο του λιανεμπορίου τροφίμων και ακόμα λιγότερο από το σύνολο του λιανεμπορίου και τη μαζική εστίαση εκτιμάται ότι η συνολική ποσοστιαία μείωση στην πλαστικής σακούλας μεταφοράς είναι σημαντικά μικρότερη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στελεχών της αγοράς για τη διάθεση εκτός των σουπερμάρκετ, η συνολική κατανάλωση πλαστικής σακούλας το 2018 μειώθηκε σε περίπου 115-120 σακούλες ανά κάτοικο. Αν και η μείωση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική δεν αξιολογείται ως επαρκής για τους παρακάτω λόγους:
- Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για περεταίρω μείωση της πλαστικής σακούλας και μεγαλύτερο περιορισμό της ρύπανσης στο περιβάλλον.
- Δεν επιτυγχάνεται ακόμα ο στόχος που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση για 90 λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς κατά κεφαλήν το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2019.
Η αύξηση του περιβαλλοντικού τέλους από την 1/1/2019 σε συνδυασμό με την πρωτοβουλία αρκετών εταιρειών να σταματήσουν πλήρως την διάθεση της λεπτής πλαστικής σακούλας μεταφοράς εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου για το 2019.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η δραστική αλλαγή στην αγοραστική συμπεριφορά των καταναλωτών επηρεάζει και άλλες πτυχές της καθημερινότητας. Χαρακτηριστικό είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Nielsen καταγράφεται μία αύξηση της τάξης του 39% στα τεμάχια (όγκος σε μετρήσιμες μονάδες ανάγκης – Volume in Pcs) στις σακούλες απορριμμάτων που πωλήθηκαν το 2018 σε σχέση με το 2017, φτάνοντας τις 453,6 εκατ. τεμάχια, κάτι που σημαίνει ότι οι καταναλωτές στρέφονται περισσότερο στις σακούλες αυτές, παρά στις σακούλες από τις αγορές τους στα καταστήματα. Συγκριτικά με τις πλαστικές σακούλες μεταφοράς, οι πλαστικές σακούλες απορριμμάτων είναι φιλικότερος προς το περιβάλλον τρόπος για την αποκομιδή των απορριμμάτων, καθώς έχουν διαφορετικό σχήμα και βάρος (π.χ. μία σακούλα απορριμμάτων έχει πολλαπλάσια χωρητικότητα από μία σακούλα μεταφοράς) και κατά κανόνα καταλήγουν στο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων και όχι στην θάλασσα. Η τάση αυτή δείχνει ότι η μείωση στην χρήση πλαστικής σακούλας μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε μείωση των τεμαχίων, αλλά ακόμα και σε μείωση συνολικά τους χρησιμοποιούμενου πλαστικού.
